Newsletter

Πάντα ενημερώνουμε τους συνεργάτες μας και το κοινό για τις δραστηριότητές μας. Εμπιστευθείτε μας το e-mail σας για να επικοινωνούμε μαζί σας.

21 2015

Υπόγειο νερό: οικονομική αποτίμηση της υποβάθμισης

tags

Η υποβάθμιση του υπογείου νερού συνιστά ένα μείζονος σημασίας ζήτημα, στην Ελλάδα και διεθνώς, με τα κομβικά σημεία του προβλήματος να συνοψίζονται στα ακόλουθα:
i. Το υπόγειο νερό αποτελεί σημαντικό πόρο για τον άνθρωπο, καθώς, ιδιαίτερα σε περιοχές με γεωμορφολογικές ιδιαιτερότητες όπως η Ελλάδα και άλλες βαλκανικές χώρες, αποτελεί την κυριότερη πηγή παροχής νερού για ανθρώπινη χρήση (ύδρευση, άρδευση και βιομηχανία).
ii. Το υπόγειο νερό αποτελεί θεμελιώδη πόρο για την τροφοδοσία των οικοσυστημάτων με γλυκό νερό, είτε πρόκειται για ποτάμια οικοσυστήματα (ιδιαίτερα σε λεκάνες με περιορισμένη επιφανειακή απορροή), είτε για υγροτοπικά οικοσυστήματα, είτε για δελταϊκά οικοσυστήματα.
iii. Ο ρόλος του υπογείου νερού, αλλά και η θέση του στο υπέδαφος (η οποία το καθιστά «αόρατο» στον άνθρωπο) δημιουργούν σημαντικές περιβαλλοντικές πιέσεις, οι οποίες συνδέονται με τη διάθεση υγρών αποβλήτων απ΄ ευθείας σε υπογείους υδροφορείς, με τη ρύπανση του εδάφους από διάθεση υγρών και στερεών αποβλήτων ή από εφαρμογή λιπασμάτων και αγροχημικών, με την αλληλεπίδραση με επιβαρυμένα επιφανειακά νερά και με τη διείσδυση αλμυρού νερού λόγω υπεραντλήσεων σε παράκτιες περιοχές.

Οι παραπάνω πιέσεις προκαλούν επιπτώσεις, οι οποίες επηρεάζουν άμεσα και έμμεσα την ευημερία των ατόμων, είτε πρόκειται για χρήστες του υπογείου νερού που υποβαθμίζεται είτε όχι. Οι επιπτώσεις αυτές έχουν και κοινωνική και οικονομική διάσταση, οι οποίες χρήζουν διερεύνησης.

Η κοινωνική διάσταση των επιπτώσεων από την υποβάθμιση υπογείων υδάτων αφορά:
– Την αλλαγή τρόπου ζωής, σε επίπεδο καθημερινότητας, που βιώνουν οι διάφορες ομάδες θιγόμενου πληθυσμού, και η οποία σχετίζεται με την αύξηση της επικινδυνότητας για τη δημόσια υγεία.
– Τον κοινωνικό αποκλεισμό που ενδεχομένως βιώνουν ευάλωτες ομάδες πληθυσμού, οι οποίες στερούνται πρόσβασης σε καθαρό νερό για την κάλυψη βασικών αναγκών, όπως η ύδρευση.
– Τη διαστρωμάτωση που υφίσταται η κοινωνία, η οποία διαχωρίζεται σε ποικίλες κοινωνικές ομάδες ανάλογα με τις εκάστοτε δυνατότητες προσαρμογής και αντιμετώπισης του προβλήματος.
– Την πτώση του επιπέδου ζωής που είναι συνυφασμένη με την ευρύτερη υποβάθμιση του περιβάλλοντος, και η οποία επέρχεται είτε ως έμμεση επίπτωση της υποβάθμισης του υπογείου νερού, είτε ως συνοδός επίπτωση μιας ευρύτερα καταστροφικής συμπεριφοράς που απαξιώνει και τα υπόλοιπα περιβαλλοντικά αγαθά.
– Το ευρύτερο κοινωνικό θέμα της ιδιοκτησίας, της επικαρπίας και της αρμοδιότητας προστασίας του υπογείου νερού ως περιβαλλοντικού αγαθού και την κοινωνική αποδοχή των προβλημάτων στα οποία μπορεί να οδηγήσει η κακή διαχείρισή του, υπό την προστασία του νόμου ή κατά παράβαση του νόμου.

Παράλληλα, η οικονομική διάσταση των επιπτώσεων από την υποβάθμιση υπογείων νερών είναι πολυεπίπεδη και αφορά:
i. Σε ατομικό επίπεδο, την αύξηση του κόστους ικανοποίησης βασικών καθημερινών αναγκών που σχετίζονται με την παροχή πόσιμου νερού και νερού χρήσης επαρκούς ποσότητας και κατάλληλης ποιότητας, καθώς και την αύξηση του κόστους προστασίας της υγείας και του βιοτικού επιπέδου.
ii. Σε επίπεδο κοινωνικής ομάδας, την αύξηση του κόστους της επιχειρηματικότητας, μέσα από την αύξηση του κόστους παραγωγής για τις οικονομικές δραστηριότητες (π.χ. βιομηχανικές και τις γεωργοκτηνοτροφικές μονάδες).
iii. Σε επίπεδο τοπικής κοινωνίας, την αύξηση του κόστους παροχής βασικών υπηρεσιών ύδατος, αλλά και τη μείωση εισοδημάτων εξαιτίας άμεσων (αύξηση κόστους προμήθειας) ή έμμεσων επιπτώσεων (απώλεια εμπιστοσύνης της αγοράς προς ορισμένα τοπικά προϊόντα).
iv. Σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, τη δημιουργία εξωτερικοτήτων από την απώλεια του υπογείου νερού ως περιβαλλοντικού αγαθού ευρύτερης σημασίας, αλλά και το ζήτημα της αναγκαιότητας αποκατάστασης και της ανάληψης και διανομής του οικονομικού κόστους που θα προκύψει, σε σχέση με το προσδοκώμενο όφελος.
v. Σε επιστημονικό επίπεδο, την ανάγκη διερεύνησης των οικονομικών ορίων, πέρα από τα οποία η αποκατάσταση μιας περιβαλλοντικής ζημίας αποδεικνύεται ασύμφορη ή μερικώς ασύμφορη για την κοινωνία, με αποτέλεσμα να πρέπει να αναζητηθούν τρόποι «ανώδυνης συμβίωσης» με τη ζημία αυτή.

Κατά συνέπεια, η έντονη κοινωνικοοικονομική διάσταση του προβλήματος της υποβάθμισης του υπογείου νερού θέτει την κοινωνία ενώπιον ζητημάτων που άπτονται της ευημερίας των ατόμων και των ομάδων άμεσα, αλλά και έμμεσα μέσω της υποβάθμισης του οικοσυστήματος, το οποίο αποτελεί το περιβάλλον διαβίωσης του ανθρώπου.

back to all blog entries

Εγγραφείτε στο newsletter

Πάντα ενημερώνουμε τους συνεργάτες μας και το κοινό για τις δραστηριότητές μας. Εμπιστευθείτε μας το e-mail σας για να επικοινωνούμε μαζί σας.